Wie had ooit gedacht dat de crisis ons een handje zou helpen om begrippen als ‘zuinig’ en ‘duurzaam’ opnieuw te leren waarderen? Zuinigheid:  spruitjeslucht en Zeeuwse vrekkigheid? Kom op! Zuinigheid is hartstikke in! Ging een woord als ‘zuinig’ tot een paar jaar geleden nog steevast gepaard met woorden als ‘spruitjeslucht’ en ‘bekrompenheid’, tegenwoordig is zuinigheid weer helemaal hip. Vorige week nog was er op het publieke jeugdnet Z@pp een heuse special te zien met de titel Z@app Your Planet. Het hele kinder- en jeugdprogramma stond helemaal in het teken van duurzaamheid en zuinigheid. En op de site van Z@pp staan op dit moment items als ‘Wat is jouw voetafdruk?’ en ‘Tips voor een duurzaam leven’. Het besef dringt diep door, ook bij jongeren en kinderen: we kunnen niet meer ongebreideld en  royaal met alles omspringen. Onze aarde zegt, zonder woorden: ‘Mag het ietsje zuiniger alsjeblieft?’ Zuinigheid, het woord lijkt nieuw elan te krijgen. Hoe zeiden ze dat in de jaren vijftig ook maar weer? O ja: zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen. Oftewel: Als je zuinig en ijverig bent, kan je veel meer bereiken. Al die aandacht voor zuinigheid en duurzaamheid heeft ook voordelen op microniveau. We hoeven thuis slechts het woord ‘Duurzaam!’ te roepen als een van onze kinderen aan het douchen is en de kraan wordt bijna direct uitgedraaid. Want water is kostbaar en kost geld, zo weten onze kids. En alle druppels helpen. Persoonlijk ben ik daarom blij met de trend van duurzaamheid en zuinigheid. Niet alleen omdat het keihard nodig is, maar ook omdat we er uiteindelijk veel gelukkiger van worden. Ook dat is geen nieuw inzicht, kijk maar naar de ‘zeven hoofdzonden’. Een aantal van deze hoofdzonden gaat uiteindelijk over alles wat het tegenovergestelde is van eenvoud en zuinigheid: jaloezie, vraatzucht, wellust en hebzucht (zie ook het boek ‘Doodzonde – Pleidooi voor de Bijbelse weg naar het leven’ van Graham Tomlin. Ook Spreuken 16:18 en 19 biedt ons veel wijsheid als het gaat om duurzaamheid, eenvoud en zuinigheid: ‘Hooghartigheid gaat vooraf aan ellende, hoogmoed komt voor de val. Beter in eenvoud leven met de armen, dan de buit verdelen met hoogmoedigen.’ Honger naar meer geld en goed, zorgt voor meer honger. Honger naar eenvoud  vervult en geeft vreugde. Misschien kunnen we toch meer van de Zeeuwen leren dan we denken. Crisis of geen crisis, hun motto luidt fier: ‘Ons bin zuunig!’. Petje af.

‘De meeste dromen zijn bedrog...’ Iedereen van boven de 30 heeft bij het horen van die woorden onmiddellijk het deuntje van Borsato in z’n hoofd. Het was zijn grote doorbraak, zo’n 18 jaar geleden precies in de tijd dat ik de liefde van mijn leven trouwde. En toen ik zondagochtend – Moederdag - wakker werd zong ik het dus maar even voor mijn vrouw: ‘…maar als ik wakker word naast jou dan droom ik nog’. Ik kreeg een slaperige glimlach terug. De avond ervoor hadden we nog even een filmpje gekeken. Nou ja, filmpje – een behoorlijk stevige film eigenlijk. Inception, met Leonardo diCaprio. Een soort science-fiction verhaal over de mogelijkheid om gedachten via dromen in iemands hoofd te planten. Met een geniaal maar ingewikkeld plot, over dromen in dromen in dromen om mensen verregaand te manipuleren. Wakker worden betekent nog niet dat je niet meer droomt, maar dat je één niveau omhoog gaat. Nu is het echt geen doen die film in 300 woorden te bespreken, maar één beeld bleef hangen. Als de hoofdpersoon drie lagen diep droomt van zijn overleden vrouw maar het gezicht van zijn kinderen niet kan zien, zegt hij tegen haar: ‘Ik zal ze daarboven zien’. Daarboven, in de ‘echte’ wereld, waar dingen een begin en een einde hebben, waar ze werkelijk zijn. Het deed me denken aan een preek van Peter Kreeft die ik een paar jaar geleden hoorde. Kreeft (een Amerikaanse christen-filosoof) beschreef daarin de hemel. Hij gebruikte daarbij de vergelijking met een ongeboren kind: het leeft, eet, groeit – heeft alles wat het nodig heeft, maar het echte leven moet nog beginnen. Het kind kan zich er geen voorstelling van maken – op z’n best zou het zich kunnen afvragen waar benen, armen, ogen en oren voor dienen. In de woorden van C.S. Lewis: ‘If I discover within myself a desire which no experience in this world can satisfy, the most probable explanation is that I was made for another world’. De hemel als plek die meer werkelijkheid is dan deze wereld. Waarin we meer mens zijn dan hier op aarde, al onze zintuigen volledig zullen gebruiken. Waar we de gezichten van onze kinderen, ouders, geliefden zullen zien – zoals ze écht zijn. Geen schijn, geen droomwereld, geen bedrog meer. Het is niet alleen een mooi idee, het is een Bijbelse belofte. Zo gaat het worden. En tot die tijd heeft Marco Borsato misschien wel meer gelijk dan we denken. Misschien dromen we nog steeds, ook al zijn we wakker. Inception laat zien wat er gebeurt als we onze droomwereld zelf proberen te maken en daarvoor anderen misbruiken. Laten we daar maar ver van blijven. Maar die belofte van de hemel – die is de moeite waard om in ieders hoofd geplant te worden. Echt.

Pim Fortuyn was een messias. Dat zei de Rotterdamse filosoof Jos de Mul woensdagavond in een lezing. Op 6 mei is het tien jaar geleden dat Pim Fortuyn vermoord werd.  In gesprek met Jos de Mul. Prof. dr. Jos de Mul, filosoof aan de Erasmus Universiteit, verzorgde woensdagavond de Rotterdam Lezing onder de titel 'Op weg naar het beloofde land; Pim Fortuyn en politiek messianisme'. Marco Pastors (politieke vriend van Pim Fortuyn en lid van Leefbaar Rotterdam) zou in discussie gaan met De Mul, maar zegde op het laatste moment af. De Mul: 'Ik vond het jammer dat Marco Pastors er niet bij was. In mijn verhaal zat een kritisch aspect. Ik vind namelijk dat messianisme ook een gevaarlijke kant heeft. Omdat Pastors een innige band met Fortuyn had, vermoed ik dat een debat hem emotioneel raakte. Juist in deze week kwam het te dichtbij, denk ik. Dat begrijp ik wel. Hoewel het niet de opzet van de avond was, was het toch een respectvolle herdenking van Fortuyn.'Welk punt wilde u maken in uw lezing?'Ik heb geprobeerd de persoon Pim Fortuyn en de geschiedenis daarna te begrijpen vanuit Fortuyn zelf. Ik heb dus geen externe analyse gedaan, maar ik nam als uitgangspunt zijn boek De verweesde samenleving. Hierin zegt hij dat we in een vaderloze samenleving leven. Religieuze, politieke, academische autoriteiten zijn ondermijnd. Volgens Fortuyn hebben we behoefte aan nieuwe vaderfiguren. In zijn boek kende hij zichzelf duidelijk die rol toe. Hij wilde een nieuwe vader van Nederland worden. Mijn punt was: het heeft iets gevaarlijks wanneer zo'n leider het karakter krijgt van iemand die de politieke regels opzij zet. Fortuyn wilde bijvoorbeeld artikel 1 van de Grondwet afschaffen.'Nederland mist een vaderWas Fortuyn volgens u die vaderfiguur?'Het jammere is dat we dat nooit zullen weten omdat hij vermoord is.  Fortuyn heeft in veel organisaties gewerkt en is vaak met slaande deuren vertrokken. Misschien dat dat in de politiek ook zou gebeuren. Hij was erg op confrontatie gericht. Daar was hij goed in. Maar je kunt je afvragen of hij een samenbinder was.'Denkt u ook dat Nederland naar een vaderfiguur verlangt?'Ik denk niet dat Nederland behoefte heeft aan een dictatorachtig persoon. Maar ik denk wel dat er behoefte aan autoriteit is. Uit de populariteit van iemand als minister Opstelten - die hamert op 'law and order' en handhaving van de wet - spreekt een behoefte aan hersel van normen en waarden. Fortuyn wees in De verweesde samenleving juist op het gebrek aan autoriteiten. In tien jaar tijd is er nog niet veel veranderd. In NRC Handelsblad van afgelopen weekend stond dat de toenmalige zorgen om oude stadswijken de problemen van nu zijn.'Zou Wilders nu zo'n vaderfiguur kunnen zijn?'Ik denk dat Wilders het charisma mist. Hij weet te te prikkelen en de populistische kaart goed te spelen. Hij is geen vaderfiguur die een goed voorbeeld geeft. Zelfs de mensen die op hem stemmen, vinden dat hij te ver ging in uitspraken over Polen, moslims en kopvoddentaks. Ik wil Wilders niet gelijk stellen aan Fortuyn. Maar Fortuyn heeft wel iets ingezet wat door Wilders verder is uitgewerkt.'MessiasVolgens De Mul - die in dit verband ook verwijst naar een artikel van theoloog Coen Wessel uit 2002 - is het kenmerkende van messianisme dat een messias zijn volgelingen een utopisch rijk in het vooruitzicht stelt.  Het koninkrijk van Jezus Christus, zegt Mul, is niet van deze wereld. Maar het politiek messianisme van Fortuyn belooft daarentegen het utopische rijk in deze wereld te bereiken. De Mul in zijn lezing: 'Fortuyn heeft wel een visie op het soort leider dat ons land behoeft. Hij omschrijft deze nieuwe 'leider van formaat' in politiek-religieuze termen als een Mozes die het volk leidt naar het beloofde land. Een dergelijke leider wil leiding geven in het besef dat het (citaat uit De verweesde samenleving) "een uitverkiezing is, een roeping en niet een baan of een functie". Volgens De Mul is het feit dat Fortuyn citeert uit Deuteronomium,  profetisch te noemen omdat het de passage is waarin God tegen Mozes zegt dat hij het beloofde land niet in mag, maar op een berg moet sterven. 'Fortuyn als een Mozes die het volk leidt op weg naar het beloofde land: het is een beeld dat niet alleen de persoon Fortuyn en zijn Messianistische opvatting van politiek tekent, maar dat mijns inziens ook cruciaal is voor een juist begrip van de grote, vaak emotionele aantrekkingskracht die Fortuyn uitoefende op een aanzienlijk deel van de Rotterdamse en Nederlandse bevolking.' U stelt dat Fortuyn een  messiaans leider was. Waarom?'Een messias moet afwijken van de normale mens. Dat had Fortuyn natuurlijk met zijn butler,  zijn kleine hondjes, zijn homoseksualiteit, zijn villeine humor. Dat maakte hem allemaal anders dan een doorsnee burger. Veel mensen zagen hem als een soort redder, ook al was hij bijvoorbeeld uitgesproken homoseksueel. Dat accepteren niet alle groepen in de samenleving. Maar ook al waren sommige mensen daar tegen, ze namen dat op de koop toe. Ze zagen hem toch als een redder.'Kwam dat door zijn denkbeelden of door zijn performance?'Ik denk door zijn performance. Om een messiaans leider te kunnen zijn, moet je charisma hebben. Je moet sterk in jezelf geloven, want alleen dan kun je dat geloof overbrengen op anderen. Dat lukte Fortuyn wel.'In tegenstelling tot de christelijke Messias - Jezus Christus - had Fortuyn een luxe levensstijl. Christus kwam om de mensen te dienen. Leek Fortuyn wat dat betreft wel op Christus of was hij vooral erg ijdel?'Dat klopt. Maar Fortuyn had het ook niet altijd makkelijk. Hij had heftige critici, hij werd gedemoniseerd, hij werd met taarten bekogeld en werd uiteindelijk vermoord. Daar heeft hij niet op afgestevend, maar hij wist dat hij risico's liep. Het is een messiaanse trek om toch door te gaan. Hij had ook rustig in zijn villa kunnen blijven zitten en een wijntje kunnen drinken. Bij Fortuyn was het een combinatie van enerzijds de mensen willen dienen en anderzijds ook ijdel zijn. Dat is bij meer mensen zo. En - maar misschien stuit ik je lezers nu tegen de borst - we weten ook niet of Jezus het misschien ook wel heel  leuk vond om Jezus te zijn.'Huilende vrouwNa uw lezing zei een vrouw in het publiek huilend dat de oude stadswijkenproblematiek die Fortuyn benoemde, nog altijd actueel is. Ze woont er zelf en verweet u dat u de problemen ontkent. Wat vond u van haar reactie?'Het liet duidelijk zien dat de problemen waar zulke wijken mee te kampen hebben, heel groot zijn.  Het zit mensen heel hoog.  Daarom begrijp je ook dat als er een messiasachtige personage zich aandient, mensen bereid zijn om in hem te investeren. Dat bedoelde ik niet denigrerend. Als je diep in de problemen zit, klamp je je vast aan mogelijke oplossingen. Ik vond het overigens mooi om te zien dat na afloop Fortuyn-stemmers tegen me zeiden: 'U had gelijk, Fortuyn was een messias!' Ook al noemde ik een aantal negatieve aspecten, ze herkenden in mijn verhaal wel wat ik bedoelde. Ik ben blij dat het publiek, dat deels Fortuynstemmer was, het niet als respectloos heeft ervaren. De vrees van Pastors was dus niet terecht.' 

Op Hemelvaartsdag een avondje terug naar de tijd van Jezus aan het ‘Meer van Galilea’? Het kan. In Drenthe. Het ‘Meer van Galilea’ is een gratis event dat al meerdere jaren georganiseerd wordt. En met succes. In 2010 trok het – geheel door vrijwilligers georganiseerde – event meer dan 3000 bezoekers en vorige jaar waren dat er zelfs 5000. Op Hemelvaartsdag (17 mei) is er opnieuw een ‘Meer van Galilea’. Het recreatieterrein Schoonhoven zal dan opnieuw veranderen in het Meer van Galilea zoals dat er uitzag in de tijd van Jezus, compleet met  figuranten, toneelspelers, vissersboten, herders, schapen, muziek en vertellingen. “We hopen dat het een plezierige avond wordt voor zowel deelnemers als bezoekers”, zegt een woordvoerder. “Verder hopen we dat er aandacht is voor de Boodschap die Jezus bracht en nog steeds actueel is.”Een van de doelen van dit evenement is de verhalen uit die tijd bekend te maken op een boeiende manier, zo meldt de organisatie op de website. “Daarnaast zijn de onderlinge ontmoeting en samenhorigheid zeer belangrijk.” Het ‘Meer van Galilea’ vindt plaats op recreatieterrein Schoonhoven ( Marten Kuilerweg 47 in Hollandscheveld ). Het is een openbaar terrein en voor iedereen toegankelijk en dus gratis.  Het programma begint om 19.00 uur en zal duren tot 23.00 uur. Meer informatie: www.hemelvaartsdag.info

Het zonnetje schijnt, de vlag hangt uit, de tv staat aan en de meiden zijn de deur uit met ghettoblaster en kleedje om geld te verdienen op de vrijmarkt. Het is Koninginnedag. Helaas was geen van mijn Oranje-gezinde gezinsleden bereid even het Wilhelmus te zingen bij het uithangen van de vlag, dus neuriede ik het zelf maar even. Zachtjes natuurlijk, om de buren niet wakker te maken. En terwijl ik het eerste couplet door mijn hoofd laat spelen valt me opnieuw op hoe vreemd het eigenlijk is dat we zeggen dat we de koning van Hispanje altijd hebben geëerd. Vermoedelijk is Nederland het enige land ter wereld dat in zijn volkslied de koning van een overheersende mogendheid eert. Eigenlijk is het hele verhaal van dat Wilhelmus en het koningshuis maar vreemd. Een van onze kinderen kwam er vorige week achter dat Willem zelf helemaal geen Nederlander was en zelfs geen Nederlands sprak. Onze vader des vaderlands was een Duitser die Frans sprak (vandaar het Duitsen bloed). Ik heb ze nog maar niet verteld dat ‘ie niet Oranje heet omdat hij dat een mooie kleur vond, maar omdat hij een stad-staat in Zuid-Frankrijk had geërfd. Leuke plaats, lekker warm, maar weinig Hollands. Afijn. Er zit ook wel iets moois in die historie. Op Wikipedia staat namelijk dat ‘het Wilhelmus Willem van Oranjes tweestrijd weerspiegelt inzake de opstand in de Nederlanden. Enerzijds probeert hij trouw te zijn aan de Spaanse koning, anderzijds is hij boven alles trouw aan zijn geweten, dat hem voorschrijft God en het Nederlandse volk te dienen.’ Kijk, dat gevoel herken ik als rechtgeaarde christen natuurlijk. Een dubbele loyaliteit aan het hemelse en aardse koninkrijk - misschien is die verwijzing naar de koning van Spanje wel helemaal zo gek nog niet. Nu moet ik wel iets belijden. Bij de WK-finale van 2010 heb ik deze regel heel bewust niet meegezongen. Da’s logisch, zou Cruijff zeggen. Het heeft niet geholpen, zoals we allemaal weten. Had ik dan toch…? Nee, zo ver wil ik niet gaan. Maar die spanning tussen hier en daar, tussen hoog en laag, tussen gehoorzaamheid en geweten – laat die maar even blijven staan. Daar is niets mis mee. Ik ga het laatste couplet maar eens neuriën vandaag. Voor God wil ik belijden en zijner groten macht, dat ik tot genen tijden den Koning heb veracht, dan dat ik God den Heere, der hoogsten Majesteit, heb moeten obediëren in der gerechtigheid.